Sunday, March 1, 2009

Persónusamsemd

Minningakenning Lockes um persónusamsemd
Minningakenning Lockes segir að:
X (á seinni tímapunkti) er sama persónan og Y (á fyrri tímapunkti) aðeins ef X man reynslu Y.

Grundvöllur gagnrýni Reids á þessa kenningu Lockes liggur í gegnvirkni persónusamsemdar. Ef eina forsendan fyrir því að X = Y sé að X muni reynslu Y, þá hljóti eftirfarandi dæmi að ganga upp:
Lítill strákur (A) stelur eplum. Mörgum árum seinna man ungur lögreglumaður (B) eftir því að hafa stolið eplunum. Samkvæmt kenningu Lockes, þýðir þetta að A = B. En ef mörgum árum seinna en það, man gamall hershöfðingi (C) eftir að hafa verið ungi lögreglumaðurinn? Þetta gefur okkur að B = C. En hershöfðinginn man ekki eftir að hafa stolið eplunum, sem þýðir að A ≠ C. Reid segir því að kenning Lockes gangi ekki upp, því persónusamsemd er gegnvirk, en ,,að muna reynslu” gangi ekki upp skv. gegnvirkni samsemdar.

Gagnrýni Butlers er hins vegar sú að það hlýtur að vera skilyrði (nauðsynleg forsenda) að X = Y áður en að X getur munað reynslu Y. Ef X er ekki sama persóna og Y, getur hún ómögulega raunverulega munað reynslur Y. X gæti talið sig muna reynslu Y, alveg eins og einhver gæti talið sig muna eftir því að hafa unnið Óskarsverðlaun fyrir leik sinn í myndinni The Godfather, en að þær minningar séu ekki raunverulegar, því aðeins Marlon Brando gæti haft raunverulega minningu af þessum atburði. Minningakenningin á að sýna okkur fram á hvenær X getur verið sama persóna og Y, en það gangi ekki upp með því að nota minningar, því staðreyndir um minningar eru háðar staðreyndum um persónusamsemd. Gagnrýni Butlers gengur því ekki endilega út á það að afsanna kenninguna sjálfa, en hún sýnir fram á það að skilgreining kenningarinnar gangi í hringi og hún sé því ógild.

Q-minningar Parfits og gagnrýni Schectmans
Parfit segir að það sé röklegur sannleikur (bls. 22) að við getum aðeins munað okkar eigin reynslu, en að q-minningar (eða quasi minningar) séu hugtak sem fylgja ekki þeim röklega sannleik. Q-minningar eru því minningar sem þurfa ekki endilega að vera af eigin reynslu.
Ég hef q-minningu um reynslu ef:
• Ég hef skoðun um liðna reynslu sem virðist byggð á minningu
• Einhver hafði þessa reynslu
• Skoðun mín hvílir á þessari reynslu á þann hátt sem minning um reynslu hvílir á henni
Q-minningar eru mikilvægar kenningu Parfits af því að þær koma í veg fyrir vandamálið sem Butler sýndi fram á. X getur átt q-minningu um reynslu Y, óháð því hvort X og Y séu sama manneskjan. Því felst sálræn samfella í q-minningum.
Gagnrýni Schectman á q-minningar er sú að minningar geta verið flóknar og persónulegar. Hver á minninguna er mikilvægt fyrir minninguna sjálfa, af því að hver manneskjan er fléttast inn í og verður hluti af minningunni. Schectman telur vera ómögulegt að planta slíkri minningu hlutlaust í aðra manneskju, því eru minningar of persónulegar til þess að hugmyndin um q-minningar geti gengið upp. Til dæmis ef ég fer í bíó með kærastanum mínum þá man ég eftir hvernig hann hagaði sér, hver viðbrögð hans voru við kvikmyndinni, og fleira. Öll minningin verður lituð af mér og því sem ég legg áherslu á. Ef þessari minningu yrði plantað í aðra manneskju myndi hún ekki þekkja hann og því væri mjög einkennilegt að manneskjan gæti átt þessa minningu án þess að líta á hana sem hugaróra. Annað hvort þyrfti að taka það mikið út úr q-minningunum til þess að þær dugi fyrir sálræna samfellu, eða að þær verði einfaldlega að hugarórum. 1. persónu sjónarhorn er því mjög mikilvægt þegar það kemur að minningum.

No comments:

Post a Comment